Indexfondsen hebben de afgelopen decennia veel beleggers een flinke dienst bewezen. Lage kosten, brede spreiding en eenvoudige uitvoering maakten passief beleggen tot de norm. Toch vertelt het prijskaartje op het etiket niet het volledige verhaal. Naast de zichtbare lopende kosten bestaat er een tweede kostenlaag die vrijwel nooit in een factsheet terugkomt, maar wel degelijk rendement kost.

In de video hierboven laat Dimensional zien hoe die verborgen kosten ontstaan en waarom ze voor een kritische belegger net zo relevant zijn als de expense ratio. Hieronder vind je een korte toelichting op de kernpunten.

Wat je niet ziet in de lopende kosten

De Total Expense Ratio (TER) is makkelijk te vergelijken en daarom populair. Het cijfer dekt echter alleen de directe beheer- en bewaarkosten. Wat ontbreekt zijn transactiekosten, marktimpact en het rendementsverlies rondom index-herwegingen. Juist die laatste categorie is voor klassieke indexfondsen problematisch.

Een indexfonds is namelijk gebonden aan de index die het volgt. Zodra de indexaanbieder (S&P, MSCI, FTSE Russell) een aandeel toevoegt of verwijdert, moet het fonds de positie meebewegen, vaak op dezelfde dag en vaak tegen een prijs die andere marktpartijen al hebben zien aankomen.

Het reconstitution-effect

Onderzoek van onder meer Chen, Noronha en Singal (2006) en Petajisto (2011) laat zien dat aandelen in de dagen vóór hun opname in een grote index gemiddeld stijgen en direct na toevoeging terugzakken. Voor aandelen die juist worden verwijderd geldt het omgekeerde. Een fonds dat de index strak volgt, koopt daardoor systematisch op het hoogtepunt en verkoopt op het dieptepunt.

De geschatte kosten van dit reconstitution-effect variëren per index. Voor de Russell 2000, met veel kleinere aandelen en dunne handel, kan het oplopen tot enkele procenten per jaar. Voor de S&P 500 is het effect kleiner, maar nog altijd meetbaar. Die kosten zijn nergens terug te vinden in de TER, maar zitten wel degelijk in het rendement.

"Je betaalt niet alleen wat op het etiket staat. Je betaalt ook elke keer dat het fonds gedwongen is om precies te doen wat iedereen al weet dat het gaat doen."

Flexibiliteit als antwoord

Dimensional kiest bewust voor een andere aanpak. In plaats van een strakke indexreplicatie werkt het fonds met bredere beleggingsregels en handelt het op eigen momenten. Daardoor hoeft er niet verkocht te worden op de dag dat de hele markt weet dat er verkocht gaat worden, en kan er juist gekocht worden wanneer de prijs gunstig is.

Het resultaat is geen jacht op outperformance, maar een poging om de onnodige kostendrag uit de uitvoering te halen. Over langere periodes kan dat verschil significant zijn, zeker bij smallcaps en opkomende markten, waar de marktimpact het grootst is.

Waar verborgen kosten vandaan komen

  • Index-herwegingen — verplicht kopen of verkopen op een vaste datum.
  • Front-running — andere partijen anticiperen op de bekende handelsmomenten.
  • Marktimpact — grote orders bewegen zelf de prijs, vooral in minder liquide segmenten.
  • Gedwongen tracking — transacties puur om dicht bij de index te blijven, niet omdat ze economisch logisch zijn.

Conclusie: kijk verder dan de TER

Een lage expense ratio is een goed startpunt, maar niet het eindstation. Voor een belegger die echt op kosten let, is de vraag niet alleen wat staat er op het etiket, maar ook hoe slim wordt er gehandeld. De video laat zien waarom die tweede vraag op de lange termijn minstens zo veel uitmaakt.

Binnen EBI Capital gebruiken we fondsen die deze flexibiliteit expliciet inbouwen, zodat de totale kostendrag zo laag mogelijk blijft, inclusief de kosten die niemand op de factsheet ziet.

Disclaimer: Dit artikel is opgesteld door EBI Capital Partners B.V. en heeft uitsluitend een informatief karakter. Het vormt geen beleggingsadvies in de zin van de Wet op het financieel toezicht (Wft). Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek betreffen Chen, Noronha & Singal (2006) en Petajisto (2011); de videotoelichting is afkomstig van Dimensional Fund Advisors. Indexen zijn niet direct belegbaar. EBI Capital staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).