Het conflict in Iran heeft beleggers de afgelopen maanden een extra reden gegeven om zich zorgen te maken. Naast de menselijke en geopolitieke impact zagen markten een scherpe stijging van de olieprijs bij het uitbreken van de gevechten, gevolgd door aanhoudende volatiliteit terwijl analisten de ontwikkelingen probeerden te duiden. De vraag die veel beleggers bezighoudt: wat betekent dit voor mijn portefeuille? En meer specifiek: moet ik iets doen met mijn blootstelling aan energieaandelen? Begrijpelijk dat die vraag opkomt, want grote Nederlandse beleggingssites stellen regelmatig dat er een sterke correlatie bestaat tussen de olieprijs en het rendement van energieaandelen.¹ Maar klopt dat eigenlijk wel? De data vertelt een ander verhaal.

Het antwoord is verrassend ontnuchterend. Zelfs als je de olieprijs perfect zou kunnen voorspellen — wat niemand kan — geeft dat nauwelijks houvast voor de vraag wat energieaandelen zullen doen. De relatie bestaat, maar is zo zwak en zo rommelig dat ze geen bruikbare grondslag vormt voor tactische beslissingen.

Een correlatie van 0,29: wat betekent dat?

Dimensional Fund Advisors analyseerde de relatie tussen jaarlijkse olieprijsveranderingen en het rendement van de energiesector over de periode 1964–2025. De correlatiecoëfficiënt bedraagt 0,29. Ter context: een correlatie van 1,0 zou betekenen dat beide variabelen in perfecte lockstep bewegen; bij 0,0 is er helemaal geen verband. Een waarde van 0,29 wijst op een zwakke positieve relatie: de richting klopt gemiddeld, maar de spreiding rondom die gemiddelde lijn is enorm.

Statistisch gezien verklaart de olieprijs slechts ongeveer 8% van de variatie in energieaandelenrendementen (R² = 0,29² ≈ 0,084). De overige 92% wordt bepaald door andere factoren: bedrijfsspecifieke ontwikkelingen, kostenstructuren, kapitaalallocatiebeslissingen van het management, bredere marktstemmingen en toekomstige verwachtingen die al zijn ingeprijsd. De olieprijs is slechts één kleine input in een complex systeem.

"Zelfs als je de olieprijs perfect zou kunnen voorspellen, zou dat je nauwelijks een voordeel geven op de aandelenmarkt."

1974: de meest veelzeggende uitzondering

Het jaar 1974 illustreert het punt scherper dan welk statistisch argument ook. Tijdens de oliecrisis schoot de prijs van ruwe olie met meer dan 150% omhoog, een van de grootste olieschokken in de naoorlogse geschiedenis. Op basis van de intuïtie dat hogere olieprijzen goed zijn voor oliebedrijven, zou je verwachten dat energieaandelen sterk presteerden. Het omgekeerde was het geval: de energiesector leverde een negatief rendement op.

Hoe is dat mogelijk? Aandelenkoersen zijn geen weerspiegeling van de huidige werkelijkheid, maar van toekomstverwachtingen. In 1974 verwerkte de markt al de verwachting dat de hogere olieprijzen tijdelijk waren, dat overheden zouden ingrijpen en dat de economische schade de winstgevendheid zou uithollen. Wat er ná de stijging met de prijs zou gebeuren was relevanter dan de stijging zelf, en die verwachting was negatief. De markt keek verder dan de headline-prijs.

2025: het spiegelbeeld

Recentelijk zagen we het omgekeerde scenario: ondanks een daling van de olieprijs stegen energieaandelen in 2025. Ook dit illustreert de basislogica van efficiënte markten. Als een lagere olieprijs al verwacht was en ingeprijsd, hoeft een realisatie van die daling geen negatief signaal te zijn. Bedrijven in de energiesector kunnen tegelijkertijd baat hebben bij lagere inputkosten, hogere marges elders in de keten of een verbeterde kapitaaldiscipline die los staat van de grondstofprijs.

Beide jaren samen vormen een krachtige illustratie: de olieprijs en de aandelenmarkt in energie spreken niet dezelfde taal. Ze zijn niet onafhankelijk van elkaar, maar de vertaling van het ene naar het andere is ingewikkeld, vertragend en vol ruis.

"De markt kijkt niet naar de olieprijs van vandaag. Hij kijkt naar de olieprijs van morgen, en die heeft hij al ingeprijsd."

Waarom markttiming op basis van grondstoffen niet werkt

De kern van het probleem is dat aandelenprijzen vooruitkijken. Op het moment dat een geopolitieke schok zoals het Iran-conflict de olieprijs doet stijgen, weten markten al van het conflict. Ze verwerken niet alleen de huidige prijs, maar ook de waarschijnlijkheid van meerdere toekomstscenario's: een snel einde van het conflict, verdere escalatie, OPEC-reacties, vraaguitval door recessie of technologische substitutie. Al die factoren worden simultaan verdisconteerd door miljoenen marktdeelnemers met toegang tot dezelfde informatie.

Dat betekent niet dat de markt altijd gelijk heeft of dat schommelingen pijnloos zijn. Het betekent wel dat het structureel moeilijk, zo niet onmogelijk, is om op basis van olieprijsontwikkelingen een systematisch voordeel te behalen. En zelfs als je de prijsontwikkeling goed inschat, kan jouw aandelenpositie alsnog teleurstellen, omdat die verwachting al was verwerkt op het moment dat je handelde.

Conclusie: geen nieuwe allocatiebeslissingen nodig

De onrust rondom het Iran-conflict en de olieprijsschommelingen die dit heeft veroorzaakt, begrijpen we. Geopolitieke spanningen voelen urgent aan en roepen de vraag op of actie nodig is. Maar de data is duidelijk: over 61 jaar meetbare geschiedenis is de relatie tussen olieprijs en energieaandelenrendement te zwak en te rommelig om er tactische beslissingen op te baseren.

Bij EBI Capital bouwen we portefeuilles op basis van wetenschappelijk onderbouwde principes, niet op basis van nieuwsstromen, grondstofprijzen of geopolitieke scenario's. Dat geeft structureel betere uitkomsten dan reageren op de ruis van de dag. Heb je vragen over hoe jouw portefeuille is gepositioneerd in het licht van de huidige marktonrust? Neem dan contact op met je adviseur.