De afgelopen tijd zijn we getuige geweest van significante bewegingen op de financiële markten. Vooral de indrukwekkende klim van de goudprijs en de volatiliteit van Bitcoin trekken de aandacht. Maar volgens gedragsexpert Joe Wiggins is niet de stijging zelf het meest interessant, maar de manier waarop wij als beleggers hierop reageren.
Waarom handelen we zoals we handelen bij extreme koersstijgingen? En wat betekent dit voor ‘geloofsactiva’ zoals goud en crypto?
De psychologische drijfveren
Wanneer een asset zoals goud of Bitcoin constant nieuwe hoogtes bereikt, treden er vier mentale mechanismen in werking:
Beschikbaarheid (Availability): We beoordelen de toekomst niet op basis van bewijs, maar op basis van hoe vaak we erover horen. Als goud elke dag in het nieuws is, gaan we geloven dat de stijging wel móét doorzetten. We negeren de neerwaartse risico’s simpelweg omdat we ze op dat moment niet zien.
Verhalen (Stories): Mensen begrijpen de wereld via verhalen. Bij een recordkoers van Bitcoin ontstaan er krachtige narratieven (bijvoorbeeld: “het digitale goud” of “de vlucht uit de dollar”). We gebruiken deze verhalen niet alleen om het verleden te verklaren, maar ook om de toekomst te voorspellen.
Extrapolatie: De combinatie van hoge rendementen en overtuigende verhalen leidt onvermijdelijk tot de overtuiging dat wat gisteren gebeurde, morgen ook zal gebeuren. Hoe langer de stijging duurt, hoe minder we ons kunnen voorstellen dat er een einde aan komt.
FOMO (Fear of Missing Out): We vergelijken onszelf constant met anderen. Wie geen goud of Bitcoin bezit, wordt jaloers op degenen die dat wel doen. Wie het wel bezit, heeft spijt dat hij niet méér heeft gekocht.
De Feedback Loop: Wanneer sentiment de prijs drijft
Bij activa die geen directe kasstroom genereren (zoals dividend of huur), speelt sentiment een cruciale rol. Wiggins legt uit dat dit proces in vijf fasen verloopt:
-
Fase 1: Hoge rendementen trekken de aandacht.
-
Fase 2: Er ontstaan overtuigende verhalen om de winst te verklaren.
-
Fase 3: Het geloof groeit dat deze trend blijvend is.
-
Fase 4: Steeds meer (nieuwe) beleggers stappen in.
-
Fase 5: De prijs stijgt verder, puur door de toegenomen vraag van deze nieuwe beleggers.
Dit proces gaat door “totdat het stopt”. Bij aandelen zorgt een te hoge waardering (fundamentals) vaak voor een rem. Bij goud en Bitcoin, die Wiggins classificeert als ‘belief assets’ (activa gebaseerd op collectief geloof), ontbreekt die fundamentele rem. Hierdoor kunnen de koersuitslagen – zowel naar boven als naar beneden – extreem groot zijn.
De Drempelwaarde: Wie stapt wanneer in?
Een fascinerend aspect is de ‘drempelwaarde’ van beleggers. In het begin stappen de durfals en momentum-traders in (lage drempel). Naarmate de prijs van goud of Bitcoin blijft stijgen, worden ook de meest voorzichtige beleggers over de streep getrokken. Vaak stappen zij pas in als de sociale of professionele druk om niet mee te doen te groot wordt.
Het risico van ‘toeristengeld’
Dit brengt een gevaar met zich mee voor de omkeer van de trend. Beleggers die met een ‘lage drempel’ zijn ingestapt voor het snelle gewin (het zogenaamde toeristengeld), zijn vaak ook de eersten die bij de kleinste daling in paniek de uitgang zoeken. Dit kan leiden tot scherpe en hevige koerscorrecties.
Conclusie
Extreme prestaties van goud of Bitcoin lokken extreem gedrag uit. Hoe harder de koers stijgt, hoe belangrijker het is om jezelf af te vragen: baseer ik mijn beslissing op feiten, of laat ik me meeslepen door de verhalen en de euforie van de menigte?
