Onderzoek van Morningstar toont aan dat de ‘doe het zelf’ belegger lagere rendementen behaald

Beleggen kan in theorie eenvoudig lijken: koop een mandje met fondsen en laat de markt het werk doen. Maar in de praktijk blijkt het voor veel beleggers lastig om het volledige rendement van hun beleggingen te behalen. Dit fenomeen staat bekend als de “Mind the Gap”, en het nieuwste rapport van Morningstar over dit onderwerp onthult de harde waarheid over het gedrag van beleggers.

De kloof tussen rendement en belegger

Uit het rapport van Morningstar blijkt dat de gemiddelde belegger in Amerikaanse beleggingsfondsen en ETF’s over de afgelopen 10 jaar een jaarlijks rendement van 7,0% behaalde, terwijl de fondsen zelf een totaalrendement van 8,2% lieten zien. Dit verschil van 1,2 procentpunt staat bekend als de belegger-rendementskloof. Het is een direct gevolg van de timing en omvang van aan- en verkopen van beleggers gedurende die periode. Dit betekent dat beleggers hun eigen ergste vijand zijn.Deze kloof is niet nieuw. De omvang ervan is consistent gebleven in vergelijking met voorgaande Morningstar-studies over de afgelopen vijf jaar. Dit toont aan dat het gedrag van beleggers een aanhoudende en aanzienlijke negatieve invloed heeft op de totale prestaties.

Waardoor ontstaat de kloof?

De studie van Morningstar belicht verschillende factoren die de grootte van de kloof beïnvloeden:

Handelsgedrag: Meer handelen leidt tot een grotere kloof. Fondsen met de meest volatiele kasstromen (wat een indicator is voor handelsactiviteit) lieten de breedste kloven zien. Fondsen met stabielere kasstromen hadden niet alleen een smallere kloof, maar behaalden ook hogere rendementen. Dit benadrukt het belang van het minimaliseren van discretionaire transacties.

Type belegging: De beleggingsstijl speelt een cruciale rol. Beleggers in allocatiefondsen, zoals populaire target-date fondsen, presteerden aanzienlijk beter dan beleggers in andere fondstypes. Ze behaalden bijna 97% van het totale rendement van hun fondsen. Dit komt omdat deze ‘alles-in-één’ fondsen taken zoals vermogensallocatie en herbalanceren automatiseren, waardoor beleggers minder geneigd zijn om onverstandige beslissingen te nemen. Aan de andere kant hadden beleggers in sectoraandelenfondsen de grootste tekortkoming, met een kloof van 1,5 procentpunt. Sectorfondsen worden vaak opportunistisch gebruikt en niet in strategische portefeuilles, wat leidt tot meer aan- en verkopen op basis van (recente) prestaties.

Volatiliteit: De volatiliteit van een fonds heeft een duidelijke relatie met de kloof. Hoe volatieler de fondsen waren, hoe groter de kloof tussen het totale rendement en het behaalde rendement door de belegger. De meest volatiele fondsen hadden niet alleen een grotere kloof, maar behaalden in absolute zin ook lagere rendementen dan minder volatiele fondsen.

Kosten: Goedkopere fondsen lieten over het algemeen een kleinere kloof zien dan duurdere fondsen, hoewel dit niet de enige verklarende factor is. Het is waarschijnlijker dat goedkopere fondsen worden gebruikt in contexten die minder vatbaar zijn voor fouten, zoals in strategische, langetermijn-portefeuilles of in pensioenregelingen. 

De impact van passief vs. actief en ETF’s vs. open-end fondsen

Opvallend is dat de managementstijl, actief of passief, geen sterke voorspeller bleek te zijn van de kloof. De kloof was vergelijkbaar voor beide fondstypes, wat aantoont dat simpelweg kiezen voor goedkope passieve fondsen geen garantie is voor een beter rendement van de belegger. De context waarin het fonds wordt gebruikt is belangrijker dan de managementstijl. Wat betreft het type fonds, hadden ETF’s een hogere belegger- en totaalrendement dan open-end fondsen, maar de kloof was bij ETF’s breder (-1,7%) dan bij open-end fondsen (-1,2%). Dit komt omdat ETF’s vatbaar kunnen zijn voor ‘overhandelen’, wat de voordelen ten opzichte van traditionele fondsen teniet kan doen. 

Waarom zelf beleggen tot lagere rendementen leidt

Naast de studie van Morningstar tonen tal van andere wetenschappelijke onderzoeken aan dat beleggers die zelf hun portefeuille beheren, doorgaans lagere rendementen behalen dan de markt. Dit wordt vaak veroorzaakt door psychologische valkuilen.

Overtrading: Vaak handelen leidt tot lagere rendementen. Onderzoek van Barber en Odean (2000, 2013) toont aan dat individuele beleggers die overmatig handelen een aanzienlijke prestatieboete betalen. De studies bevestigen dat hoe meer beleggers handelden, hoe minder van het totale fondsrendement ze behaalden.

Gedragsmatige vooroordelen: De neiging van beleggers om impulsief te kopen en verkopen na sterke prestaties van een fonds, en te verkopen na dalingen, leidt tot slechte dollar-gewogen rendementen. Dit wordt ook wel “chasing returns” genoemd.

Overmoed: Een onderzoek van de Financial Conduct Authority (FCA) toonde aan dat de drie belangrijkste gedragskenmerken van individuele beleggers die tot slechte keuzes leiden, overmoed, het niet overwegen van de risico’s en kuddegedrag zijn.

Kuddegedrag: De neiging om het gedrag van andere beleggers na te bootsen kan leiden tot meer volatiliteit in de kasstromen van een fonds en daarmee de kloof vergroten.

De wetenschappelijke consensus is duidelijk: ondanks de lage kosten en het gemak, leidt zelf beleggen in de praktijk vaak tot lagere prestaties als gevolg van emotioneel gedreven beslissingen en gebrek aan discipline. 

Conclusie: Gedisciplineerd beleggen is de sleutel

De bevindingen van Morningstar’s rapport, in combinatie met een breder scala aan academische studies, zijn een duidelijke herinnering dat gedragscoching essentieel is voor succesvol beleggen. Het vermogen van een belegger om het rendement van hun fonds te behalen, hangt af van hun discipline en strategische aanpak. Door te kiezen voor de dienstverlening van EBI Capital die routinebeslissingen automatiseren en door discretionaire transacties tot een minimum te beperken, kunnen beleggers hun kansen vergroten om de kloof te dichten en het rendement van hun beleggingen daadwerkelijk te verdienen.

Bij EBI Capital is dit precies de kern van onze filosofie. Wij geloven in een evidence-based benadering waarbij we ons richten op de lange termijn, brede spreiding en lage kosten, zodat onze cliënten de verleiding van impulsieve beslissingen kunnen weerstaan en zich kunnen richten op wat echt belangrijk is: hun financiële doelen.

Benieuwd hoe deze inzichten bijdragen aan jouw portefeuille? Neem contact met ons op of vraag een kennismakingsgesprek aan. We laten je graag zien hoe wetenschap en data hand in hand gaan met succesvol beleggen.