Een ETF was ooit het toonbeeld van saai beleggen: één fonds, duizenden aandelen, lage kosten. Dat beeld klopt steeds minder. De snelst groeiende hoek van de ETF-markt bestaat uit fondsen die precies het tegenovergestelde doen. Ze volgen niet een index, maar één aandeel. Tussen januari 2025 en augustus 2026 kwamen er volgens vermogensbeheerder Dimensional meer dan 660 van zulke single-stock-ETF's bij, en het geld stroomt erin.

De keuze van beleggers is voorspelbaar. Ruim 73% van het vermogen in deze fondsen zit in een handvol bekende technologienamen, zoals NVIDIA, Tesla en SpaceX. En de vraag die je dan meteen stelt, is de juiste: waarom zou je een fonds kopen dat één aandeel volgt, als je dat aandeel ook gewoon zelf kunt kopen?

660+
Single-stock-ETF's gelanceerd, jan 2025 – aug 2026
82%
Van het vermogen in deze fondsen werkt met hefboom
73%
Van het vermogen zit in populaire techaandelen
−1,6%
Resultaat van een 2x-ETF op een aandeel dat +0,1% deed

Het antwoord heet hefboom

Het overgrote deel van deze fondsen, zo'n 82% van het beheerde vermogen, werkt met een hefboom. Een 2x-ETF belooft twee keer de dagelijkse koersbeweging van het onderliggende aandeel. Stijgt het aandeel vandaag 3%, dan stijgt de ETF 6%. Dat is de aantrekkingskracht: je zet twee keer zo zwaar in, zonder zelf geld te lenen.

De deur draait natuurlijk twee kanten op. Daalt het aandeel 3%, dan daalt de ETF 6%. Dat begrijpt iedereen. Wat veel beleggers níet doorhebben, is dat de hefboom ook iets doet met het rendement over meerdere dagen, en dat dat effect bijna altijd in je nadeel werkt.

De rekensom die niemand maakt

Dimensional illustreert het met een eenvoudig voorbeeld. Stel, een aandeel stijgt op dag één met 10% en daalt op dag twee met 9%. Wie het aandeel zelf heeft, staat na twee dagen op +0,1%: een fractie winst. Wie een 2x-ETF heeft, maakt op dag één 20% en verliest op dag twee 18%. Dat klinkt als hetzelfde, maar het is het niet. Van € 100 word je eerst € 120, en 18% van € 120 is € 21,60. Je eindigt op € 98,40. Het aandeel steeg, de 2x-ETF daalde.

Aandeel (1x) 2x-ETF 3x-ETF
Dag 1 +10,00% +20,00% +30,00%
Dag 2 −9,00% −18,00% −27,00%
Na twee dagen +0,10% −1,60% −5,10%
Rekenvoorbeeld van Dimensional Fund Advisors, uitsluitend ter illustratie. Een hefboom-ETF vermenigvuldigt de dagelijkse koersbeweging, niet het rendement over een langere periode.

De oorzaak is simpel: een daling moet je goedmaken vanaf een lager startpunt. Na een verlies van 10% heb je 11% stijging nodig om terug te komen; na een verlies van 20% is dat al 25%, en na 30% zelfs 43%. De hefboom maakt de kuil dieper, en de klim terug wordt daardoor onevenredig langer. In vaktermen heet dit volatility drag: hoe harder een koers heen en weer beweegt, hoe meer rendement er onderweg verdampt. En juist de aandelen waar deze ETF's op gebouwd zijn, bewegen hard.

Wat er gebeurt als dat tweedaagse patroon zich herhaalt

Waarde van € 100 bij een aandeel dat om en om +10% en −9% doet, twintig handelsdagen lang. Zonder hefboom, met 2x en met 3x.
Aandeel zonder hefboom 2x-ETF 3x-ETF

Na twintig dagen van dit patroon staat het aandeel zelf op ongeveer € 101. De 2x-ETF staat op ongeveer € 85, de 3x-ETF op ongeveer € 59. Hetzelfde aandeel, drie totaal verschillende uitkomsten, en in twee van de drie gevallen een flink verlies op een belegging die per saldo steeg.

“Een hefboom-ETF verdubbelt niet je rendement. Hij verdubbelt elke dagbeweging. Dat is iets heel anders.”

Ook in de praktijk valt het tegen

Dit is geen theoretisch probleem. Dimensional wijst op de grootste hefboom-ETF op één aandeel van dit moment. Het onderliggende aandeel stond eind september 2026 op een rendement van 23,0% voor het jaar. De 2x-ETF op dat aandeel? 25,8%. Wel iets beter, maar ver van de 46% die een belegger misschien in gedachten had toen hij de term '2x' las. De hefboom had het rendement moeten verdubbelen; de koersschommelingen onderweg aten het grootste deel van dat voordeel op.

Bedenk daarbij dat 2026 tot nu toe een goed jaar was voor dat aandeel. In een jaar waarin de koers per saldo vlak blijft maar wel flink schommelt, is de uitkomst voor de hefboom-ETF vrijwel zeker negatief. Dat is geen pech, dat is wiskunde.

Hefboomproducten in Nederland

  • Naam: de Amerikaanse single-stock-ETF's zijn in Europa meestal niet rechtstreeks te koop. Vergelijkbare producten zijn hier verkrijgbaar als ETP of ETN, vaak met 'Leveraged', '2x' of '3x' in de naam, en als turbo's, sprinters en speeders.
  • Werking: de hefboom geldt per dag. Het product wordt elke dag opnieuw op de beoogde hefboom gezet, waardoor het rendement over langere periodes afwijkt van 'hefboom maal koersbeweging'.
  • Kosten: hefboomproducten rekenen doorgaans aanzienlijk hogere kosten dan een gewone index-ETF, en betalen financieringskosten over het geleende deel. Die komen bovenop de volatility drag.
  • Toezicht: de AFM rekent hefboomproducten tot de complexe producten en beschouwt ze als ongeschikt voor langetermijnbeleggen door particulieren.

Wat dit voor jou betekent

Een hefboom-ETF is geen manier om sneller rijk te worden met een aandeel waar je in gelooft. Het is een instrument dat ontworpen is voor één dag, en dat bij langer vasthouden stilletjes rendement weglekt, zeker bij de beweeglijke techaandelen waar het meeste geld in zit. Dat het aandeel stijgt, is geen garantie dat de ETF dat ook doet.

Wie overtuigd is van één bedrijf, kan dat aandeel gewoon kopen, en draagt dan het volle bedrijfsrisico zonder de extra rekenkundige tegenwind. Maar de bredere vraag is of die overtuiging het waard is. In ons artikel over gedrag en rendement zagen we dat concentratie en spanning zoeken, precies de twee eigenschappen die single-stock-hefboom-ETF's combineren, bij de grote groep particuliere beleggers structureel rendement kosten. De populariteit van deze producten zegt iets over wat beleggers spannend vinden. Niet over wat werkt.

Disclaimer: Dit artikel is opgesteld door EBI Capital Partners B.V. en heeft uitsluitend een informatief karakter. Het vormt geen beleggingsadvies in de zin van de Wet op het financieel toezicht (Wft) en is geen aanbeveling of aanbod tot het verlenen van diensten. Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst; de waarde van je belegging kan fluctueren en je kunt minder terugkrijgen dan je hebt ingelegd. De genoemde aandelen en fondsen dienen uitsluitend ter illustratie en vormen geen aanbeveling om deze te kopen of te verkopen. De rekenvoorbeelden zijn hypothetisch en houden geen rekening met kosten, financieringslasten, spreads of belastingen. Hefboomproducten brengen aanzienlijke risico's met zich mee en zijn niet geschikt voor iedere belegger. Of beleggen passend is, hangt af van je persoonlijke omstandigheden, doelstellingen en risicobereidheid. Bron: W. Crill, ‘Double Trouble’, Dimensional Fund Advisors, Above the Fray, 16 oktober 2026; marktgegevens via Morningstar per 31 augustus en 28 september 2026. EBI Capital staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).