Nederlanders zijn spaarders. Eind juni 2026 stond er volgens De Nederlandsche Bank € 552,6 miljard op de spaarrekeningen van Nederlandse huishoudens, en nog eens € 113,2 miljard op betaalrekeningen. Aan aandelen, beleggingsfondsen en obligaties hadden huishoudens samen € 234,2 miljard. Er staat dus bijna drie keer zoveel geld op de bank als er belegd is.

Dat is goed te begrijpen. De wereld voelt onzeker, de inflatiegolf van de afgelopen jaren ligt nog vers in het geheugen, en een spaarrekening schommelt nooit. Maar veilig is niet hetzelfde als gratis. Elke euro op een spaarrekening kan niet tegelijk ergens anders voor je werken. Wat je daardoor misloopt, noemen economen opportunity costs: de prijs van de kans die je laat liggen. Die kosten staan nooit op een rekeningoverzicht, maar ze zijn wel echt.

Het saldo stijgt, de koopkracht daalt

Neem iemand die begin 2016 € 50.000 op een spaarrekening zette. De gemiddelde spaarrente zakte in de jaren daarna van 0,57% naar vrijwel nul in 2021 en 2022, en herstelde zich pas vanaf 2023, tot 1,40% in 2025. Eind 2025 stond er daardoor ongeveer € 52.600 op de rekening. Dat voelt als vooruitgang.

Maar in dezelfde tien jaar stegen de prijzen in Nederland met 35%, met een piek van 10% in 2022. Gecorrigeerd voor die inflatie kon deze spaarder eind 2025 nog maar kopen wat in 2016 ongeveer € 39.100 kostte. Het saldo was elk jaar gestegen, maar ruim een vijfde van de waarde was verdwenen. Alleen in 2016 lag de spaarrente hoger dan de inflatie; in alle andere jaren verloor het spaargeld koopkracht.

“Het saldo op je spaarrekening daalt nooit. Juist daardoor zie je niet hoeveel je in koopkracht inlevert.”

En als hetzelfde geld belegd was?

Wie dezelfde € 50.000 begin 2016 in wereldwijde aandelen had belegd, had eind 2025 ongeveer € 140.100. Gecorrigeerd voor inflatie is dat een koopkracht van ruim € 104.000. Dat ging niet in een rechte lijn omhoog: in 2018 daalden aandelen met 5% en in 2022 met 13%. Toch verdubbelde de belegger zijn koopkracht in dezelfde periode waarin de spaarder een vijfde verloor.

Het verschil van ruim € 65.000 aan koopkracht is wat sparen deze spaarder heeft gekost. Precies dat bedrag verschijnt nergens op een overzicht.

Beleggen gaat niet altijd goed

Een eerlijke vergelijking vraagt om een eerlijk voorbehoud: de afgelopen tien jaar waren uitzonderlijk goed voor aandelen. Het instapmoment maakt veel uit.

Wie begin 2000 instapte, vlak voordat de internetbubbel barstte, kreeg twee klappen te verwerken: de beurscrash van 2000 tot 2002 en de kredietcrisis van 2008. Na tien jaar was de belegging nog ongeveer € 36.400 waard. In die periode deed de spaarder het beter, want de spaarrente lag toen rond de 2,5 à 3% en hield de inflatie grotendeels bij.

Wie begin 2008 instapte, zag zijn belegging in het eerste jaar met bijna 40% dalen. Maar wie bleef zitten, stond eind 2012 weer boven de inleg en had na tien jaar ongeveer € 95.900. De spaarder kwam in die periode uit op ongeveer € 59.100.

Ook voor de belegger uit 2000 liep het uiteindelijk goed af. Wie tot eind 2025 belegd bleef, had in koopkracht ongeveer € 110.000, ruim het dubbele van de inleg. De spaarder die in 2000 begon, kwam in dezelfde periode uit op ongeveer € 41.000. De les is niet dat beleggen altijd wint, maar dat tijd het verschil maakt. Hoe langer je horizon, hoe groter de kans dat beleggen het beter doet dan sparen.

Waarom sparen toch zo goed voelt

Een koersdaling zie je meteen: hij staat op je overzicht en in het nieuws. Gemist rendement en verloren koopkracht zie je nooit. Niemand krijgt een brief met het vermogen dat hij had kunnen hebben, en het saldo op de spaarrekening stijgt gewoon door. Daardoor voelt sparen veilig, ook als het ongemerkt geld kost.

Dat effect is in Nederland groot. De Autoriteit Financiële Markten onderzocht welke huishoudens niet beleggen, terwijl ze daar wel ruimte voor hebben. In 2024 belegde ongeveer een derde van de huishoudens niet, terwijl zij meer spaargeld hadden dan de buffer die het Nibud aanbeveelt. Zo'n 800.000 huishoudens bouwen bovendien mogelijk te weinig pensioen op om hun huidige levensstandaard na hun pensioen vast te houden. Bij die groep gaat het volgens de AFM om ongeveer € 50 miljard, dat grotendeels op bank- en spaarrekeningen staat.

De kanttekeningen die erbij horen

De cijfers in dit stuk zijn gebaseerd op een index en op gemiddelde spaarrentes. In werkelijkheid gaan er bij beleggen fonds- en transactiekosten af, en kon de rente bij je eigen bank hoger of lager liggen dan het gemiddelde. Tussen 2020 en 2022 rekenden grote banken boven een bepaald saldo zelfs negatieve rente.

Belasting in box 3 is buiten beschouwing gelaten, voor sparen én voor beleggen. Dat is niet zonder betekenis. In de jaren 2000 betaalde je jaarlijks 1,2% van je vermogen aan vermogensrendementsheffing, bijna de helft van de spaarrente van toen. Na belasting verloor ook de spaarder uit 2000 dus koopkracht.

Tot slot: drie periodes van tien jaar zijn drie historische paden. Ze laten zien hoe breed de uitkomsten kunnen liggen, maar voorspellen niets over de komende tien jaar.

Wat dit voor jou betekent

Dit is geen pleidooi om al je spaargeld te beleggen. Een buffer voor onverwachte uitgaven hoort op een spaarrekening, net als geld dat je binnen een paar jaar nodig hebt, bijvoorbeeld voor een verbouwing, een auto of de aankoop van een huis. Voor dat geld is het koopkrachtverlies de prijs van zekerheid, en die prijs is het waard.

Het gaat om het geld daarboven: vermogen dat je de komende tien jaar of langer niet nodig hebt, maar dat op de spaarrekening ongemerkt waarde verliest. De vraag is dus niet óf je moet sparen, maar hoeveel van je spaargeld een duidelijk doel heeft. Voor de rest geldt dat niets doen ook een keuze is, en een die geld kost.

Reken het zelf door

Met de tool hieronder zie je hoe sparen en beleggen zich sinds 1999 ontwikkelden. Kies een bedrag en een periode, en bekijk het resultaat nominaal of reëel. Probeer vooral ook de slechte instapmomenten, zoals begin 2000 of begin 2008, en kijk wat er gebeurt als je de periode langer maakt.